1 . حديث حاكى از دخالت سردى مزاج در بيمارىها : چنان‌كه ابن سنى و ابو نعيم در مباحث « طب » نقل كرده‌اند و دارقطنى نيز در مباحث « علاج » آورده ، از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله رسيده است كه فرمود : « سردى مزاج يا معده ، سرچشمهء هر بيماريى است » . اين حديث به روايت على عليه السّلام ، ابو سعيد خدرى ، و انس بن مالك نقل شده است . « 1 » 2 . حديث مرفوع مقدام بن معديكرب كه در آن از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله چنين نقل شده است : انسان هيچ ظرفى را پر نكرده است بدتر از آنكه شكم خويش پر كند . آدميزاده را چند لقمهء اندك كه او را سرپا بدارد بسنده است . اگر نفس انسان بر او چيرگى داشت و گريزى از خوردن نبود بايسته است ثلثى به طعام اختصاص دهد ، يك سوم ديگر به آشاميدن گزين كند و يك سوم را نيز براى نفس بگذارد . « 2 » از همين دست است حديث منقول از على عليه السّلام كه در آن از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله نقل شده است : « انار را با پيهء آن بخوريد كه سبب دباغى معده است » . « 3 » 3 . احاديث حجامت ، چنان‌كه بخشى از آنها نيز در گروه ششم از گونهء اول از احاديث مورد بررسى از نظر گذشت . اگر در اين احاديث پيامبر صلّى اللّه عليه و إله صريحا سفارش به حجامت را به وحى و سخن جبرئيل نسبت داده باشد احاديث ياد شده در گونهء

--> ( 1 ) . « اصل كل داء البرده » . ر . ك : ابن رجب ، جامع العلوم و الحكم ، ص 425 ؛ مناوى ، فيض القدير ، ج 1 ، ص 532 . بنا بر توضيح مناوى در اين كتاب « برده » هم معناى « تخمه » و عبارت است از خوردن غذا روى غذاى ديگر يا پرخورى كردن است ، و اين امر ، سردى مزاج و معده را سبب مىشود و همچنين موجب مىشود كه انسان مزهء غذاها را نفهمد يا از غذا لذت نبرد - م . ( 2 ) . « ما ملأ آدمى وعاء شرا من بطنه حسب ابن آدم لقيمات يقمن صلبه فان غلبته نفسه فثلث طعام و ثلث شراب و ثلث للنفس » . اين متن روايت نسائى است و همانند آن با تفاوت‌هايى اندك در ديگر منابع آمده است . ر . ك : نسائى ، سنن الكبرى ، ج 4 ، ص 177 ، ح 6769 ؛ صحيح ابن حبان ، ج 12 ، ص 41 ، ح 5263 ؛ سنن ابن ماجه ، ج 2 ، ص 1111 ، ح 3349 ؛ ابن حجر ، فتح البارى ، ج 9 ، ص 528 ، ح 5066 و ج 10 ، ص 128 ، ح 5347 ؛ هيثمى ، موارد الظمآن ، ص 3280 ، ح 1348 ؛ ابن رجب ، جامع العلوم و الحكم ، ج 1 ، ص 424 و 428 ؛ شرح زرقانى ، ج 4 ، ص 369 ؛ مناوى ، فيض القدير ، ج 5 ، ص 407 - م . ( 3 ) . « كلوا الرمان بشحمه فانه دباغ للمعدة » . ر . ك : مسند احمد ، ج 5 ، ص 382 ، ح 23285 ؛ هيثمى ، معجم الزوائد ، ج 5 ، ص 96 ؛ بيهقى ، شعب الايمان ، ج 5 ، ص 104 - م .